Sezai NUHOĞLU / Matbaa Haber dergisi Yazı İşleri Müdürü
Basım dünyası küresel salgına tüm endüstrinin büyük bir heyecanla beklediği drupa 2020 öncesinde maruz kaldı ve drupa’nın ve diğer birçok ulusal ve uluslararası fuarın, yüz yüze etkinliklerin ertelenme ve iptal haberleriyle birlikte, iş yerlerinde ve piyasada zorlu koşulların, kısıtlamaların getirdiği yeni gerçeklerle yüzleşmek durumunda kaldı.
2019 Aralık ayında resmen kabul edilen ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) dahil küresel organizasyonlar ve liderler tarafından bir süre gerçek boyutları ve mahiyeti anlaşılamayan, dolayısıyla hızla hemen tüm ülkelerde yaygın bir sağlık sorunu haline gelen COVID-19 salgını, ekonominin başta hizmetler olmak üzere birçok sektörünü olumsuz etkiledi.
Geçen yıl Mart ayının ikinci yarısında, Türkiye’de matbaalar ‘mücbir sebep kapsamında değerlendirilecek sektörler’ arasına alındı ve kısıtlamalardan muaf tutuldu. ABD Nisan ayında benzer bir karar aldı. Basım sektörü, karantinadan muaf tutulmuş olsa da dünya çapında ana müşteri grupları arasında olan turizm, eğlence, fuar ve kongre organizasyonları, restoran ve kafeler, oteller, AVM’ler ve büyük şirketlerin ofisleri kapalı ya da kısmi çalışma / evden çalışma durumunda olduğundan başta reklam – pazarlama materyalleri olmak üzere birçok işini kaybetti ve basım işletmelerinin önemli bir bölümü salgını kısmi çalışma ile geçirdi.
Kısmi çalışma, yukarıda bir kısmını saydığımız sektörlerden büyük talep azalmasına bağlı olarak kâğıt üretimini de olumsuz etkiledi. Halen matbaalar bazı kâğıt çeşitlerinin temininde zorluk yaşıyorlar. ABD ve Avrupa’da kapanan fabrikalar var.
Beklenmedik boyutları ve iş ve toplum yaşamında yol açtığı değişiklerle salgın, ezberlerimizi bozdu. Hangi değişiklikler geçici, hangileri kalıcı olacak, yaralar ne ölçüde sarılacak; şimdi gündemimizde bu sorular var.
Salgının etkilerini gösteren global kaynaklar
Şimdi salgının etkileri ve kafaları meşgul eden bu ve benzeri sorulara yanıtlar ile ilgili okurlarımıza esin kaynağı olabilecek çeşitli yayınlara kısaca göz atalım:
Heidelberg
İlk bakılması gereken kaynaklardan biri dünya çapında matbaalarda kurulu 13 bin civarında Heidelberg baskı makinesinden Heidelberg Assistant yardımıyla ve bulut teknolojisiyle birebir üretim verilerini izleyerek oluşturulan Heidelberg Baskı ve Medya Sektörü İklim Raporu (Heidelberg PMI Climate Report) soğuk renkleri temsil eden maviden en sıcak renk olarak kahverengiye; sektörün iklimini gösteriyor. Kuşkusuz mavi tonları karantina günlerine denk geliyor. Heidelberg haritayı üç ayda bir güncellediğini belirtiyor. https://tinyurl.com/44uy7vte
Cloudprinter.com
Yaygın bir matbaacı iş ortağı ağı olan cloudprinter.com’un kısa süre önce yayınladığı bir rapora göre, e-ticaret devi Amazon pandemide 427.300 ilave personel aldı. Aynı raporda McKinsey&Co’dan aktarılan bir veriye göre ABD’de e-ticaretteki 10 yıllık büyüme, üç ayda gerçekleşti. Kuşkusuz bu sıçramanın basım dünyasında etkileri oluyor ve bunların bir kısmı kalıcı olacak.
Cloudprinter.com, müşterilerinin siparişlerindeki değişimi linkte iki grafik ile veriyor. 2019 ve 2020 siparişlerinde azalma olmakla birlikte, ülkeler sıralamadaki yerlerini kısmen koruyorlar. Aynı kaynak seyahatlerle ilgili baskı işleri talebi azalırken, fotoğraf kişiselleştirme ile ilgili baskı taleplerin arttığını gösteriyor. (https://tinyurl.com/vz33rp3s)
Fujifilm Türkiye
Benzer bir sonucu Fujifilm Türkiye’nin değerlendirmelerinde de görüyoruz. Pandeminin başlamasıyla birlikte hem grafik hem fotoğrafta düşen iş hacmi bir süre sonra fotoğrafta özellikle internetten fotoğraf baskısı talebinde artan hacimle dengelenmişti. https://tinyurl.com/26pxb2a5
HP Indigo
Bu konuda ilginç bir makale de HP Indigo sponsorluğunda Whattheythink web sitesinde yayınlandı. HP Indigo İş Akışı Şefi Gershon Alon tarafından kaleme alınan yorum ve analiz yazısında, müşterilerin çoğunluğu iş hacimlerini kaybederken bazı HP Indigo müşterilerinin pandemide iş hacimlerini nasıl başarılı bir şekilde arttırabildikleri analiz ediliyor. Alon, hizmet sepetlerinde değişken veri basımı (VDP), internetten baskı (W2P) özel renklerle baskı ve yüksek çözünürlüklü (HD) baskı bulunan, sistemlerinde en son sürüm yazılımlar yüklü müşterilerinin büyümeyi sürdürdüklerini, hatta %10’unun iş hacimlerini iki katına çıkardıklarını belirtiyor. (https://tinyurl.com/9uptxyjt)
IDC
IDC’nin Japonya hariç, Asya – Pasifik bölgesinde yaptığı bir araştırmaya göre kısmen evden çalışmaya geçişin artması dijitalleşme girişimlerinin etkisiyle birleştiğinde kuruluşların kâğıt belgelere ve yazıcılara olan güvenlerini yeniden düşünmelerine neden oldu. Anket sonuçlarını yorumlayan IDC’ye göre Hindistan, Tayland ve Malezya katılımcıları, baskı hacimlerinin ve cihazlarının Avustralya ve Kore gibi dijital olarak olgun ülkelerden daha büyük ölçüde azaldığını göreceklerini belirtiyor. Bu, belge çözümlerine yaptıkları kısa vadeli yatırımların, iş sürecini dönüştürmeye odaklanacağını ve kâğıt ihtiyacını neredeyse ortadan kaldıracağını gösteriyor. Öte yandan, Tayvan ve Hong Kong, dijital olarak olgunlaşmış ülkeler olmalarına rağmen kademeli bir geçiş öngörülüyor. Bu, basılı belgelerin bu ülkelerde hâlâ sahip olduğu yasal değeri yansıtıyor. Belge dönüştürme girişimleri, kâğıt ve dijital belgelerin bir arada varlığını ele alacak ve tüm kaynaklardan gelen verilerin yakalanmasını ve temel iş sistemlerine beslenmesini sağlayacak.
IDC’nin “Asya / Pasifik Yeni Nesil Görüntüleme, Baskı ve Belge Çözümleri” araştırması, akıllı tarama / baskı cihazlarından ve yönetilen iş akışı hizmetlerinden 3D baskıya kadar baskı ortamındaki yeni fırsatları inceliyor. Bu araştırma, Asya / Pasifik’teki geleneksel baskı donanımı pazarını bozacak potansiyel yenilikler hakkında bilgi veriyor. Özellikle bulut, büyük veri ve mobilite konularında 3. platform teknolojilerinin benimsenmesi ışığında, son kullanıcılar iş akışı ortamlarını masaüstü seviyesinden endüstriyel seviyeye yükseltmek için yeni çözümleri değerlendirmeye ve benimsemeye devam ediyorlar. (https://tinyurl.com/yauznhuu)
Smithers Pira
Smithers Pira’nın Haziran başında yayınladığı bir rapora (The Future of Print Equipment to 2026) göre baskı ve sonlandırma ekipmanı pazarı bu yıl bir geri dönüş yaşayacak ve 15.9 milyar dolara ulaşacak. Rapora göre pazar, 2019’daki 17.3 milyar dolardan, geçen yıl 13.2 milyar dolara küçülmüştü. Smithers Pira, Asya Pasifik’te ekipman pazarının büyümesini, Batı ve Doğu Avrupa’da talebin azalmasını ve Amerika’da %1 yıllık bileşik büyüme oranı ile sınırlı büyümesini öngörüyor. (https://rb.gy/skgikx)
Yüzde sekseni Avrupa’dan, sektördeki yöneticilerden oluşan üç yüz kişiye yakın bir grupla yapılan bir başka araştırmada, salgının gelirlerde %2’nin üzerinde azalmaya yol açtığı, grubun %38’i tarafından dile getirilmiş. Araştırmaya yanıt verenlerin çoğunluğu, normale dönüş konusunda ihtiyatlı ve 6 – 12 aylık bir süre öngörüyor. (https://rb.gy/xey3yx)
Geçen yıl yayınlanan bir araştırma raporu özellikle geniş format baskı alanında hangi işlerde azalma olduğu ve gelir kayıpları hakkında fikir veriyor. (https://rb.gy/1ahmby)
Yine geçen yıl Matbaa Haber’de (Sayı 201, s. 72) yer verdiğimiz Intergraf açıklaması da ilk etkileri anlamak açısından önemli. (https://www.matbaahaber.com/wp-content/uploads/edergi/201.pdf)
Geçen yıl, What They Think yazarı Jennifer Matt, Haziran ayında yayınlanan bir makalesinde, salgının değiştirmekte olduğu çalışma alışkanlıklarına değinirken, salgın sonrası basım endüstrisinin 2019 ile kıyaslanamaz olacağını öngörüyor. (https://f.ls/AlMWg)
İşte dijitalleşme yanında, gündelik hayatta bilgi ve habere erişimde de dijitalin ağırlığı belirgin bir şekilde arttı. Sokağa çıkma kısıtlamaları ve üretimle ilgili olumsuz faktörler, okurların gazete ve dergilerden dijital mecralara kaymalarının hızlanmasıyla sonuçlandı.
Two Sides
Two Sides adlı İngiltere merkezli sivil toplum kuruluşu, son yayınlarından birinde, “Pandemi, haberlere ve bilgilere nasıl erişileceğini sonsuza dek değiştirdi mi” sorusunu başlığa çıkardı. Geçen sayımızda yer verdiğimiz bu yazıyı gözden kaçırdıysanız, göz atmanızda fayda var (Sayı 214, S. 76). (https://www.matbaahaber.com/wp-content/uploads/edergi/214.pdf)
FIPP
Üyeleri arasında Axel Springer, National Geographic, Hubert Burda Media, The Economist, The New York Times gibi gazete ve dergi grupları bulunan, abonelik dahil muhtelif uluslararası hizmetler veren medya organizasyonu FIPP’nin CEO’su ve Başkanı James Hewes, FIPP iş birliği ile hazırlanan ve Sadie Hale imzasıyla UPM web sitesinde yayınlanan bir makalede, medyada pandemi etkisini anlatıyor. Hewes şunları söylüyor:
“Gördüğümüz şey, baskının hâlâ çok önemli bir ortam olduğu. Ama en azından dergi medyası (gazeteleri bir kenara bırakarak), iki şeye dayanan büyük bir yeniden konumlandırma geçiriyor: Biri, ‘lüks’ bir ürün haline geliyor, diğeri ise halkın güvenini artırıyor.”
Makaleye göre ilk eğilim, tüketicilerin daha az sıklıkta yayınlanan daha kaliteli yayınlar için ödeme yapma konusundaki artan istekliliğinden kaynaklanıyor, ancak daha iyi sayfa düzenleme, daha kaliteli kâğıt ve daha yüksek bir fiyat etiketi ile… Hewes, “ABD’deki Rolling Stone Dergisi bunun harika bir örneği” diyor. (https://tinyurl.com/f2yu6xb2)
